İsmailağa Dergisi Resmî Web Sitesidir
Topbar widget area empty.
Deizm’in Yaratıcı Tasavvuru Deizmin Yaratıcı Tasavvuru Full view

Deizmin Yaratıcı Tasavvuru

Deizm’in Yaratıcı Tasavvuru

“İyi biliniz ki yaratma ve emir (yönetme- idare ve hüküm koyma) Allah’a mahsustur. Âlemlerin Rabbi olan Allah ne yücedir.” (A’raf, 54)

Deizm hakkında ilk bilinmesi gereken şey, deizmin tek tip bir anlayış/ görüş olmadığıdır. Deizmin pek çok farklı anlayış şekilleri vardır. Mesela, deizm hakkında eleştiriler yazan Samuel Clarke (1675- 1729) birbirinden farklı dört grup deistten bahsetmektedir: İlk grup, ezelî, sonsuz, özgür, akıllı bir varlık olarak dünyayı yaratan, otomatik bir saat gibi kuran ve idaresini üstlenen ama dünyayla irtibatı olmayan, içinde olup bitenle ilgilenmeyen bir Tanrı’ya inanmaktadır. İkinci grup…

Deizm nedir? “Deizm” Latince’de “Tanrı” anlamına gelen “deus” kelimesinden türetilmiş olup Grekçe’de yine “Tanrı” anlamındaki “theost”an gelen “teizm” terimiyle aynı sözlük anlamına sahiptir. Ancak 16. yüzyıldan itibaren Hristiyan dünyasında başlayan felsefî ve dini tartışmalarla birlikte “teizm” terimi Hristiyan Ortodoks inançları savunanlar için, “deizm” ise geleneksel Hristiyan inançlardan sapan düşünürler için kullanılmaya başlanmıştır.[1] Deizm, kainatı yaratan bir tanrı’ya inanıp da semavi dine inanmayanların, daha çok vahiy/ peygamber vasıtasıyla gelen dine karşı çıkanların zihniyetini ifade etmek için kullanılmaktadır. Deizm, yetkin bir varlık olarak kabul edilen Tanrı’nın varlığına duyulan inanç, yaratancılık demektir. Tarihi süreç içinde deizm anlayışları birçok değişime uğramıştır.

[1] – Hüsameddin Erdem, Deizm, DİA,  c. 9, s. 109.