İsmailağa Dergisi Resmî Web Sitesidir
Topbar widget area empty.
  • Ana Sayfa  /
  • 2020   /
  • el-Keşşâf Okuyucusuna Hatırlatmalar – 3

el-Keşşâf Okuyucusuna Hatırlatmalar – 3

  • Zemahşeri’nin kelamî meselelere taalluk eden ayet-i kerimeleri tefsir ederken, bir yandan bahsedilen ayetleri Mutezile mezhebinin görüşüne uyumlu olacak şekilde tevil edip, diğer yandan da muhalif olduğu Ehl-i Sünnet âlimleri için ağır ifadeler, yer yer alaylı bir üslup kullanması tenkit edildiği konulardan olmuştur

Hatta Zemahşeri, İslam ümmetinin kahir ekseriyetini oluşturan Ehl-i Sünnet’i yer yer mücessime ve müşebbihe olmakla suçlamaktadır.

  • Peygamber Efendimiz Sallellahu Teâlâ Aleyhi ve Sellem ve diğer peygamberler hakkında cüretkâr ifadeler kullanması Zemahşeri’nin en çok tenkit edilen hususlarından olmuştur.

Tevbe suresi ﴾عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ﴿ “Allah seni affetti/affetsin! Doğru söyleyenler sana iyice belli olup, yalancıları bilinceye kadar beklemeden niçin onlara izin verdin” ayet-i kerimesine yaptığı tefsirinde: “Ayet-i kerimede “Allah seni affetti/affetsin” cümlesi suçun vuku bulduğu anlamına gelmektedir. Zira affetmek suçun akabinde gerçekleşir. Ayet-i kerimedeki bu cümle, “Hata ettin ve kötü bir amel işledin.” anlamındadır.” demektedir

Celalüddin es-Süyuti (ö. 911), Zemahşeri’nin söz konusu ifadeleri ile ilgili olarak: “Bu vb. izahat sebebiyle diyanet ve takva sahibi kimseler, el-Keşşâf’a bakmaktan tiksinip okunup okutulmasını yasaklamışlardır.” derken[1], Şihabüddin el-Alusi (ö. 1270) de, Zemahşeri’yi eleştirip “el-Keşşâf’ta bu tür nice hatalar bulunmaktadır.” demektedir[2].

[1] Celalüddin es-Süyuti, Nevahidü’l-Ebkar, thk. Ahmed b. Abdillah b. Ali ed-Derubi, s. 500-501.

[2] Şihabuddin el-Alusi, a.g.e., X/109, Tevbe Sûresi, ayet no: 43.

Enes ÖZDEMİR