İsmailağa Dergisi Resmî Web Sitesidir
Topbar widget area empty.
Nefsin Kötü Huyları nefsin-kotu-huylari Full view

Nefsin Kötü Huyları

İnsana, nefsini kötü huylarından arındırmakla, meleklerden bile üstün olabilme kabiliyeti bahşeden Allah’ın ismiyle başlarım. İnsanın, nefsini terbiye ile ulaşabileceği en üstün mertebesini yaşantısıyla gösteren Efendimize ve onun terbiyesinden geçip, peygamberlerden sonra en üstün makamına ulaşan âli ve ashabına salat ve selam olsun.

Nefis kelimesi lügatte; can, öz ve sair manalarını ifade etmektedir.  Nefis, insanın yaratılış imtihanındaki en büyük paya sahip olan latif bir varlıktır. İmamı Rabbani Hazretlerinin “İnsanın “Ben” diye işaret ettiği şeydir.” diyerek özetlediği, bizden ayrı olmayan, ama sadece ondan ibaret olmadığımız görünmez bir varlıktır. Zira insan, nefsin yanında bir de ruh dediğimiz ve kendisi hakkında pek bir bilgiye sahip olmadığımız diğer bir latif varlıktan müteşekkildir.

Bize nefsi en bariz şekilde açıklayan ve ondaki sır perdesini kaldıranlar; varlık üstü hayatı, müşahede ve keşiflerle, bunun ötesinde Rablerini, kelimelere sığdıramayacak şekilde tanıyan Ârif-i Billahlardır. Mevlânâ insanın Rabbini gerçek manada tanıyabilmesini kendi nefsini tanıyabilmesine bağlamıştır. Mutasavvıflar arasında meşhur olup nefsi bilme konusunda delil olarak gösterilen “Nefsini tanıyan/bilen Rabbini tanımıştır.” hadisini Mevlânâ da kullanmıştır.

Kur’an-ı Kerim’de nefsin kötülük yapmaya meyilli olduğu ve ona uyulması halinde kişiyi günaha düşüreceği şöyle anlatılır: “Ben nefsimi temize çıkarmam; çünkü nefs, Rabbimin merhameti olmadıkça kötülüğü emreder. Doğrusu Rabbim çok bağışlayan, çok merhamet edendir.” . Bir başka ayet-i kerimede ise Allah’ın zikri ile huzura ve yakîni imana erişmiş nefis hakkında şöyle buyurulur: “Ey Rabbi ile huzur bulmuş nefis! Sen O’ndan, O senden razı olarak dön Rabbine!” .

Büyükler, bizden önce bu çetin düşmanla verdikleri mücadeleler sonucunda biz gibi; bırakın onunla savaşmayı, küçük bir isteğinden bile vazgeçemeyenler için nefsin kötü huylarını dört başlık altında toplamışlardır:

  1. İnkâr
  2. Tuğyan
  3. Niza
  4. İbâ

İnkâr: Nefsin hiçbir şeyi kabullenmeme içgüdüsü.

Tuğyan: Azgınlık göstererek haddi aşmak.

Niza: Çekişme, kavga.

İbâ: İnat.

Recep ERYİĞİT