İsmailağa Dergisi Resmî Web Sitesidir
Topbar widget area empty.
Tarihe Şahitliğimiz: Ayasofya’nın İkinci Kez Camiye Tebdili AYASOFYA Full view

Tarihe Şahitliğimiz: Ayasofya’nın İkinci Kez Camiye Tebdili

İstanbul’u büyük bir şehir hâline dönüştüren İmparator Konstantinos tarafından inşasına başlanan fakat ancak ondan sonra gelen oğlu tarafından tamamlanan ve bir kez yakılarak bir kez de ayaklanma sonucu tahrip edilerek yıkılan Ayasofya, üçüncü kez İmparator I. Justinianos tarafından 532-537 yılları arasında inşa ettirildi. Günümüzdeki yapı da tarihte pek çok kez tamirat görmüş olan bu üçüncü yapıdır.

Mevcut bina, depremler ve zamanın aşındırmasıyla muhtelif devirlerde ciddi hasar görmüşse de en büyük tahribatı, bugün Ayasofya’nın camiye yeniden tebdilinden dolayı büyük üzüntü duyduğunu açıklayan Papa’nın 13. milâdî asırda zihniyet atası olan Papa III. Innocentius’un kararıyla Lâtin Hristiyanlar gerçekleştirmiştir. 1204 Lâtin istilâsı süresince onlarca yıl işgal altında kalan İstanbul yağmalanmış ve bu yağma esnasında Ayasofya en kötü muamelelere maruz bırakılmıştır.

Kadîm şehir bu istilâdan sonra, fethe kadar hiçbir zaman toparlanamamış, eski müreffeh yapısına bir türlü kavuşamamıştır. Zulme maruz kalan ahali, Müslüman sarığı görmeyi, kendi dindaşlarının serpuşunu görmeye tercih edecek bir hâle gelmiştir.

İkinci Fetih

1934 yılında ani bir Bakanlar Kurulu kararı ile müzeye dönüştürülen Ayasofya Camii’nin ibadete yeniden açılması için dönem dönem davalar açılmış fakat bir sonuç alınamamıştır. Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurunun da olumsuz neticelenmesinin ardından, bir başka başvuru üzerine Danıştay kararı gündeme gelmiştir. Benzer bir durumda bulunan Kariye Camii ile ilgili kararın olumlu çıkması, Ayasofya Camii için de aynı doğrultuda bir karar beklentisi doğurmuştur.

Duruşma günü olan 2 Temmuz 2020 tarihi geldiğinde, herkesin gözü Danıştay 10. Dairesi’ne çevrildi. Karar yazıldıktan sonra nihayetinde 10 Temmuz günü açıklandı. Ayasofya Camii’nin vakıf malı olduğu ve vakfediliş gayesi dışında kullanılamayacağı yönündeki hükümle, 1934 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı iptal edildi. Tarihî mabedin yeniden camiye tebdilinin önü de böylece açılmış oldu.

Danıştay kararının açıklanmasını müteakip Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın Kararnamesi gündeme bomba gibi düştü. Kararname gereği Ayasofya Camii, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın idaresine devredildi ve açılış için geri sayım başladı. Ayasofya Camii’nin ibadete yeniden açılmasını büyük bir ümitle bekleyen ve bunu fiiliyata taşımış olan gönüller tarifi imkânsız bir sevinç ve memnuniyet yaşadı.

Yücel KARAKOÇ